Inhoud
Programma
Kaart
Extra
Reserveer
De genocide van juli 1995 is een van de donkerste hoofdstukken in de recente Europese geschiedenis. De aanwezigheid van Dutchbat – het Nederlandse VN-bataljon dat de opdracht had het ‘veilig verklaarde gebied’ te beschermen – maakt de geschiedenis van Srebrenica onlosmakelijk verbonden met Nederland.
Als Heart of Bosnia Travel vinden we het belangrijk om Srebrenica een betekenisvolle plaats te geven binnen onze werkzaamheden in Bosnië en Herzegovina en de slachtoffers van de genocide te herdenken. Vanuit die gedachte is het voorliggende programma ontstaan, evenals de pagina ‘Srebrenica genocide’.
*Afbeelding omslag: srebrenicamemorial.org, de website van ‘The Srebrenica-Potocari Memorial Center for the Victims of the 1995 Genocide’ (Memorijalni centar Srebrenica–Potočari).
Wat het programma inhoudt
Tijdens het programma:
- zijn deelnemers aanwezig zijn bij de jaarlijkse herdenking van de genocide op 11 juli bij het Srebrenica-Potočari Memorial Center and Cemetery;
- nemen deelnemers deel aan de Marš Mira (‘Vredesmars’);
- en bezoeken zij het Memorial Center Museum en de voormalige VN-basis in Potočari, waar Dutchbat in 1995 was gestationeerd.
Het programma start in Sarajevo, met een verdieping die historische context biedt bij de gebeurtenissen die hebben geleid tot de genocide en deelnemers helpt de latere ervaringen tijdens het bezoek aan Bosnië en Herzegovina beter te begrijpen.
Marš Mira
De Marš Mira wordt georganiseerd in het kader van de jaarlijkse herdenking van de genocide op Bosniakken in Srebrenica en de omliggende gebieden.
- De Marš Mira duurt drie dagen, van 8 tot en met 10 juli van elk jaar, en bestaat uit drie etappes. Elke etappe is tussen de 25 en 30 kilometer lang.
- De Marš Mira volgt in omgekeerde richting de route die duizenden Bosniakmannen en -jongens aflegden tijdens hun poging te ontsnappen aan de strijdkrachten van het leger en de politie van Republika Srpska, met steun van troepen uit Servië. Deze tocht staat bekend als de Marš smrti (‘Mars van de Dood’).
- Het doel is eer te bewijzen aan de slachtoffers van de genocide en te herinneren aan de afschuwelijke misdaden die in juli 1995 zijn gepleegd tegen de Bosniakken.
- Na afloop van de Marš Mira krijgen de deelnemers op 11 juli de gelegenheid om de jaarlijkse herdenking bij te wonen, evenals de begrafenis van geïdentificeerde slachtoffers van de genocide. Het betreft slachtoffers die zijn aangetroffen in massagraven op locaties waar de deelnemers tijdens de route vanaf Nezuk zelf langs zijn gekomen.
Potočari
De Marš Mira eindigt in Potočari, waar deelnemers:
- in het Memorial Center Museum inzicht krijgen in de politieke, militaire en internationale dimensies van de gebeurtenissen rond Srebrenica, inclusief de rol en verantwoordelijkheid van Nederland;
- in de voormalige VN-basis de tentoonstelling ‘In the Footsteps of Those Who Did (Not) Cross’ kunnen zien.
Begeleiding
Heart of Bosnia Travel begeleidt het programma inhoudelijk, in samenwerking met de Vereniging van Overlevenden Srebrenica Genocide 1995.
Dag 1 (maandag 6 juli): aankomst in Sarajevo en kennismaking
Aankomst in Sarajevo. Mogelijkheid om op eigen gelegenheid de stad verkennen.
In de middag breng je een bezoek aan de Vijećnica, het stadhuis van Sarajevo:
- De Vijećnica is een van de meest indrukwekkende gebouwen van Sarajevo, met een opvallende Moorse architectuur. Oorspronkelijk gebouwd in 1896 tijdens de Oostenrijks-Hongaarse periode, diende de Vijećnica als administratief centrum en later als nationale bibliotheek.
- Tijdens de belegering van Sarajevo in 1992 werd het gebouw zwaar beschadigd en gingen meer dan twee miljoen boeken en manuscripten verloren. Na jaren van restauratie is het gebouwd in volle glorie hersteld en heropend op 9 mei 2014, op de Dag van Europa.
- In de Vijećnica zijn er permanente (thematische) en tijdelijke tentoonstellingen, culturele evenementen en rondleidingen. Momenteel is er onder andere een tentoonstelling over het Joegoslavië Tribunaal (ICTY).
Optioneel in de middag: ga met de kabelbaan (žičara) naar de berg de Trebević, voor een wandeling door het bos, indrukwekkende panorama uitzichten over Sarajevo en een bezoek aan de (verwoeste) bobsleebaan die gebruikt is tijdens de Olympische Winterpspelen van 1984.
Overnachting in Sarajevo.
Dag 2 (dinsdag 7 juli): verdiepend programma voor historische context bij de genocide
In de ochtend breng je een bezoek aan Galerija 11/07/95.
- Dit museum is een van de meest professioneel samengestelde galerijen van Bosnië en Herzegovina. Met een breed scala aan media toont de galerie de gruwelijke gebeurtenissen die leidden tot de genocide van 11 juli 1995 in Srebrenica, en even belangrijk, de nasleep ervan.
- Met foto’s van de bekroonde fotograaf Tarik Samarah, video’s, interviews met overlevenden en de ‘Muur van de Dood’ – waarop de namen van meer dan 8.000 slachtoffers staan – is deze galerie een plechtige herinnering aan het menselijk lijden dat in Srebrenica plaatsvond.
Optioneel in de middag: breng een bezoek aan het Museum van Misdaden tegen de Menselijkheid en Genocide 1992-1995.
- Dit is een nieuwe museum, opgericht door oorlogsslachtoffers met de bedoeling toekomstige misdaden tegen de menselijkheid te voorkomen. De tentoonstellingen werpen hier een helder licht op wat er werkelijk gebeurde, buiten het bereik van televisieschermen en kranten, tijdens de oorlog van 1992-1995.
- Je ziet persoonlijke bezittingen, video-getuigenissen van overlevenden en voorwerpen die in massagraven zijn gevonden. Daarnaast zijn er foto’s en tentoonstellingen over het Joegoslavië Tribunaal (ICTY), evenals diverse documentaires. In dit museum leer je niet alleen over de feiten, maar voel je ook de impact van de oorlog in Bosnië en Herzegovina.
Einde middag transfer naar Nezuk/Tuzla.
Overnachting in de omgeving van Nezuk/Tuzla; afhankelijk van de beschikbaarheid van een passende accommodatie.
Dag 3 (woensdag 8 juli): eerste dag van Marš Mira
Eerste dag van de Marš Mira (‘Vredesmars’). De colonne vertrekt vanuit de gemeenschap Nezuk (gemeente Sapna) en legt in een periode van drie dagen een afstand van ongeveer 90 kilometer af om Potočari (gemeente Srebrenica) te bereiken. Als Heart of Bosnia Travel lopen we de mars met leden van de Vereniging van Overlevenden Srebrenica Genocide 1995.
Enkele aandachtspunten:
- De route omvat moeilijk begaanbare heuvel- en bergachtige gebieden (waaronder de berg Udrč, 1043 m), dichtbeboste gebieden met beekjes.
- De route voert ook door een aantal dorpen waar de Bosniak bevolking na de oorlog is teruggekeerd, waarvan vele deelnemers in eerdere jaren de gastvrijheid hebben ervaren.
- Op elk van deze locaties krijgen de deelnemers de kans om enkele belangrijke plaatsen uit het niet zo verre verleden te zien: plekken waar (massa-)executies van gevangen Bosniakken hebben plaatsgevonden, of waar primaire of secundaire massagraven zijn ontdekt.-
- Tijdens de Mars worden op bepaalde locaties korte historische lessen gehouden, waarbij ook getuigenissen te horen zijn van overlevenden die deelnamen aan de “Dodentocht” van 1995. Velen van hen kan je persoonlijk ontmoeten in de colonne van deelnemers.
- Op het traject van Nezuk (startpunt) naar Potočari (eindbestemming) volgen de deelnemers de volgende route:
Nezuk – Baljkovica – Parlog – Crni Vrh – Snagovo – Liplje – Jošanica – Donja Kamenica – Bakrači – Glodi – Udrč – Cerska – Kaldrmica – Đugum – Mravinjci – Burnice – Kameničko Brdo – Ravni Buljim – Jaglići – Šušnjari –Budak – Potočari (Memoriaal Centrum).
Voor nadere informatie, zie marsmira.net.
Overnachting in een tent. Er is voldoende accommodatie in tenten op de plaatsen voor overnachting; deelnemers dienen zelf slaapmatten en dekens mee te brengen.
Dag 4 (donderdag 9 juli): tweede dag van Marš Mira
Tweede dag van de Marš Mira.
Overnachting in een tent. Er is voldoende accommodatie in tenten op de plaatsen voor overnachting; deelnemers dienen zelf slaapmatten en dekens mee te brengen.
Dag 5 (vrijdag 10 juli): derde dag van Marš Mira
Derde dag van de Marš Mira met aankomst in Potočari.
Overnachting in de regio Srebrenica.
Dag 6 (zaterdag 11 juli): bijwonen jaarlijkse herdenking van de genocide
Bijwonen van de herdenking in Srebrenica-Potočari Memorial Center and Cemetry. Het herdenkingscentrum dient als een plaats van herinnering voor de slachtoffers van de genocide. Op de begraafplaats zijn de duizenden slachtoffers van de genocide begraven. Tot op de dag van vandaag worden lichamen van de slachtoffers van de genocide geborgen, geïdentificeerd en op 11 juli begraven.
Overnachting in de regio Srebrenica.
Dag 7 (zondag 12 juli): verdiepend programma over de betrokkenheid van Nederland
Tijdens deze dag, breng je een bezoek aan:
- Srebrenica-Potočari Memorial Center Museum; hier krijg je een uitleg en begeleiding door een curator van het Memorial Center. Momenteel wordt tentoongesteld: ‘Srebrenica genocide – the failure of the international community’, ontwikkeld door Herinneringscentrum Kamp Westerbork in samenwerking met Srebrenica-Potočari Memorial Center en de Nederlandse vredesorganisatie PAX. De Nederlandse overheid besloot deze tentoonstelling te laten inrichten als onderdeel van het herdenkingscentrum waar de slachtoffers van de Srebrenica genocide zijn begraven. De tentoonstelling vertelt het verhaal van de val van de enclave Srebrenica en de daarop volgende genocide.
- de voormalige basis van de Verenigde Naties (VN), waar Dutchbat was gestationeerd en waar duizenden vluchtelingen uit (o.a.) de regio Srebrenica tijdens de genocide in juli 1995 hun toevlucht zochten. Je krijgt een uitleg en begeleiding door een curator van het Memorial Center. Momenteel wordt tentoongesteld: ‘In the footsteps of those who did (not) cross’, ontwikkeld door Srebrenica-Potočari Memorial Center. De tentoonstelling gaat over de gevaarlijke en wanhopige poging die duizenden Bosniakmannen en -jongens ondernamen om aan de Bosnisch-Servische troepen te ontsnappen, door via de bergen te vluchten naar het door de Bosnische regering gecontroleerde gebied rond de stad Tuzla. Deze gebeurtenis staat bekend als de ‘Mars van de Dood’ (‘Marš smrti’).
Voor nadere informatie, zie srebrenicamemorial.org.
In de middag terugreis naar Sarajevo.
Overnachting in Sarajevo.
Dag 8 (maandag 13 juli): Sarajevo en vrij te besteden tijd
Vrij te besteden tijd in (de omgeving van) Sarajevo. Heart of Bosnia Travel voorziet deelnemers desgevraagd van advies.
Overnachting in Sarajevo.
Dag 9 (dinsdag 14 juli): Sarajevo en vertrek
Vertrek voor de terugreis.
Data (ieder jaar)
– 6 juli t/m 14 juli; betreft 9 dagen (8 nachten)
Reissom
Er zijn geen kosten verbonden aan dit programma. Het betreft een inhoudelijk programma waarbij Heart of Bosnia Travel geïnteresseerden informeert en begeleidt. Het doel is deelnemers te informeren over de genocide in Srebrenica, en kennis te laten maken met de geschiedenis en de herdenking van 11 juli in Potočari, en hen de mogelijkheid te bieden deel te nemen aan de Marš Mira (Vredesmars). Eventuele reis- en verblijfskosten vóór of na de Marš Mira zijn voor rekening van de deelnemers.
Inbegrepen bij Heart of Bosnia Travel:
- Nederlandssprekende begeleiding door Mirnel en Iwan
- Rond 11 juli kan het vinden van een accommodatie in de regio van Srebrenica een uitdaging zijn. Gelet daarop kan Mirnel regelen dat in de regio Srebrenica overnacht wordt in een huis van zijn familie.
Inbegrepen bij de organisatie van de Marš Mira:
- Voor wat betreft de twee overnachtingen tijdens de Marš Mira: er is voldoende accommodatie in tenten op de kampeerplaatsen voor overnachting; deelnemers dienen zelf slaapmatten en dekens mee te brengen.
- Vervoer voor de bagage van de deelnemers aan de Marš Mira is voorzien.
- Verfrissingen, fruit en energietoevoegingen zullen gedurende de gehele Marš Mira worden uitgedeeld.
- Medische teams en andere hulpdiensten voor de deelnemers zullen correct over de gehele route worden ingezet.
Extra informatie
- Het programma is niet geschikt voor mensen die niet goed ter been zijn. De route omvat namelijk moeilijk begaanbare heuvel- en bergachtige gebieden (waaronder de berg Udrč, 1043 m) en dichtbeboste gebieden. De Marš Mira is een tocht die zowel fysiek als mentaal veeleisend is, wees je daar bewust van.
- Deelnemers wordt verzocht de aanbevelingen van de organisatoren van de Marš Mira op te volgen.
